Anne ÇocukDiyetHastalıklar

Obez Çocuklar İçin Ebeveyn Rehberi

Obez çocuklar; sosyal aktivitelerle ilgilenmemekte ve ikili ilişkiler ya da toplum içinde benimsenmemekten korkmaktadırlar.

Obezite vücut yağının aşırı birikimi olarak tanımlanabilir. Ne kadarlık yağın “aşırı” olduğu çocuğun boyu ve yaşına bağlıdır. Gün geçtikçe obezite görülme sıklığı etnik gruplarca da yaygınlaşmaya başlamıştır. Aslında; bütün obez bebekler obez çocuklar haline gelecek ya da bütün obez çocuklar obez yetişkinler haline gelecek diye bir yargıya asla varılmamalıdır. Ancak hem erkek hem de kadınlar arasındaki obezitenin gittikçe artmasının nedeni; adölesan dönemdeki obez olma hikayesinden kaynaklandığı öne sürülmektedir.

 

Obezitenin Etkisi

Obez çocuklar sayısız probllemle karşılaşacaklardır. Fiziksel sağlık ve psikolojik durum için de sorun oluşturacaktır. Çocukluk obezitesi, pediatrik hipertansiyonun en önemli nedeni olup; Tip 2 diyabet, koroner arter hastalıkları ve ağırlık saplantılarıyla yakından ilişkilidir. Yapılan çalışmalar; obez çocukların arkadaşları tarafından daha zor kabul edildiğini ve aileleriyle daha çok çatışma içine girdiklerini göstermektedir. Ayrıca obez çocuklar; sosyal aktivitelerle ilgilenmemekte ve ikili ilişkiler ya da toplum içinde benimsenmemekten korkmaktadırlar. Bu konuda çok büyük yalnızlık ve hayal kırıklığına uğramaktadırlar.

 

Nedenleri:

Çocukluk obezitesinin en önemli nedenleri; beslenme, psikolojik, ailesel ve fizyolojik faktörlerdir. En çok risk taşıyan çocuklar anne-babası bez olanlardır. Genetik faktörlerin obeziteyi etkilediği veya neden olduğu hakkındaki görüşler sabit olmasa da bugün, hem ailesel faktörlerin ve hem de yem davranışının çocukları etkilediği bir gerçektir. Obez çocuklar özellikle fiziksel aktivite yetersizliği bu konuda önemli bir etmen olup büyüdükçe azalan aktiviteleri obeziteye gidişi kolaylaştırmaktadır.

 

Tedavi:

Genellikle zayıflama diyetleri çocuklar için önerilmemektedir. Bu durum; psikolojik stres getirmesinin yanı sıra, çocukların normal yeme davranışını ve büyümesini de etkilemektedir. Çocuğun streste olması sağlıklı yeme davranışına adpte olması ve egzersiz birkaç kilo kaybetmede daha önemlidir. Uzun dönemde, başarılı davranış değişikliği stratejileri kilo vermede daha etkili olmaktadır. En iyi yöntem; uygun bir egzersiz ve beslenme programıyla yemek yeme hızının yavaşlatılmasını, yeme zamanının kısıtlanmasını ve yemek yeme yerinin değiştirilmesini içermektedir. Bu programa mutlaka anne-babalar da katılmalıdır.

 

Ebeveyn Olarak Ne Yapabilirim?

  1. Obezitenin önlenmesi, tedavi edilmesinden daha kolaydır. Erken çocukluk döneminden itibaren başlanarak, çocuklara uygun beslenmeyi, düşük yağlı ara öğünleri, iyi egzersiz alışkanlıklarını, televizyon izleme zamanlarını öğreterek başlayabilirsiniz.
  2. İyi beslenme ve egzersiz davranışını aile meselesi haline getirerek; düşük yağlı yemekler, besleyici ara öğünleri ve aile aktiviteleri gerçekleştirebilirsiniz. Bu; çocukta sorunun sadece kendi problemi olmadığını anlamasına; ailenin kendisi için çaba harcadığını düşünmesine neden olacak ve onu yüreklendirecektir.
  3. Besini, çocuğu ödüllendirmek veya hayal kırıklığına uğratmak için kullanmayın.
  4. Çocuğunuza vücudunun ne zaman yemek yemek istediği ve ne zaman doyduğu kavramını öğretin.
  5. Çocuklarınızın çok geniş çeşitlilikte bütün besleyici yiyeceklerden yemelerini sağlayın.
  6. Devamlı yemek veya “tabağını bitir” kavramını çocuklarınıza öğretmeyin.

Çocuklar ve adölesanlardan obezitenin önlenmesi konusundaki daha geniş bilgiyi pediatristler, okul hemşireleri ve okul psikiyatristleri yoluyla alabilirsiniz. Bölgenizde bulunan mental sağlık departmanları programlar konusunda da size yardımcı olacaktır.

 

Çocuklarınız İçin Beslenme Stratejileri Oluşturun

  • Çocuklarınızın yemek saatlerinde mutlaka sofrada olmasını sağlayın. Yemek sofraları onlar için iyi bir ruhsal beslenme zamanı “aile saadeti zamanı”, ve daha dengeli beslenme ortamıdır. Bu nedenle ne kadar yoğun olursanız olun günde en az bir öğünlü aile yemeği yapmaya özen gösterin. Eğer ailenizin her gün bir arada olması sorun yaratıyorsa bazı özel akşamları önceden belirleyip “aile yemeği akşamları” haline getirin ve herkesin katılmasını sağlayın.

 

  • Çocuklarınıza doğru yeme alışkanlıkları edindirin. Onların evde sık tüketilen besinleri daha çok yediklerini ve en çok da sizin yediklerinizi tercih etme ve sizi taklit etme eğiliminde olduklarını unutmayın. İyi bir örnek olun. Düzenli meyve ve sebze tüketen anne ve babaların çocuklarının daha az fast food ürünü ve hazır atıştırma, daha bol sebze ve meyve tükettikleri kanıtlanmıştır.

 

  • Çocuklarınıza zorla bazı yiyecekleri dikte etmeyin. Neleri tercih edecekleri konusunda onlara şans tanıyın. Kişisel zevklerine, tercihlerine saygı gösteren bir ane-bana olun.

 

  • Çocuklar “neofobik” tir. Yeni besinleri sevmezler. Alıştıkları, bildikleri tatları tercih ederler. Onları yeni besinler yemeye teşvik ederken zorlamacı ve kırıcı değil, öğretici olun. Denemeye teşvik edin.

 

  • Çocuklarınız açlığa karşı sizin kadar duyarlı değildirler. Yemek saati dışında besin tüketmeleri halinde engel olmayın. Çocuklar sık sık ve az az yerler, yemek saatleri dışında abur cubur tüketmeyi severler. Onlara engel olmayın. Öğün atlamalarına da izin vermeyin.

 

  • Daha güçlü bir kahvaltı konusunda ısrarlı olun. İyi ve güçlü bir kahvaltı öğrenmelerinin, okul başarılarının, gelişme ve büyümelerinin altın anahtarıdır.

 

  • Zaman zaman ana ve ara öğünlerinin planlanmasında onların da fikrini alın, katılımcı olmalarını sağlayın. Neyi ne kadar yiyeceklerini belirlemede onlara da şans tanıyın.

 

  • Bazı besin unsurlarını az almaları halinde beslenmelerinin dengesiz, büyümelerinin ve gelişmelerinin yetersiz olacağını onlara özenle anlatın. Yetersiz kalsiyum tüketiminin kemiklerinin güçlenip boylarının artışını azalttığını, yetersiz demir tüketiminin öğrenmelerini azalttığını ve yorgunluk yaptığını, fazla miktarda yağ ve karbonhidrat tüketiminin şişmanlattığını onlara sabırla anlatın.

 

  • Onlara lezzetli ama besin öğesi bakımından yetersiz; enerji yükü bakımından güçlü “akılsız besinler” den yana seçim yapmamalarında yardımcı olun. Pasta ve kurabiyeler yerine tam ve kepekli tahıl ürünleri, kızarmış piliç veya burgerler yerine fırınlanmış tavuk ve yağsız etleri, şekerlemeler yerine meyveleri, kolalı ve tatlı hafif içecekler yerine, sür, ayran veya taze meyve sularını, dondurma yerine yoğurdu, patates cipsleri yerine yağsız- tuzsuz tane patlamış mısırı önerebilirsiniz.

 

  • Çocuğunuz yeterli ve dengeli besleniyor ise vitamin veya minerallere muhtemelen hiç ihtiyacı olmayacaktır. Eğer onun yeterince beslenmediğini, ihtiyacı olan besin unsurlarını gereği kadar almadığını düşünüyorsanız doktoru ile konuşun. Besin desteklerini çocuğunuzdan uzak tutun. Sadece doktorunuz öneriyorsa kullanın.

 

 

Çocuğunuzun yeterli ve dengeli beslendiğini merak ediyorsanız şu iki sorunun yanıtını arayın;

  1. Çocuğunuz iyi bir şekilde büyüyor mu? Çocuğunuzun büyüme geriliğinin doktorunuz tarafından yeterince izlendiğine emin olun.
  2. Çocuğunuz çeşitli besinleri yeterli miktarda tüketiyor, beslenmesini yeterince çeşitlendiriyor mu?

 

Bu iki soruya da verdiğiniz yanıt güçlü ve güvenli bir “evet” ise rahat olun!!!

 

İŞTE DOĞRU SEÇİMLER

  • Önce amaçlarınızı doğru belirleyin! Çocuklarda kilo kaybını salamak amacıyla uygulanacak diyetler, normal büyüme ve gelişmeyi etkilemeyen bir beslenme programı içinde yapılmalıdır. Önce küçük hedeflerle başlayıp yavaş yavaş hedeflerinizi büyütmekte fayda var. Çocuğunuzu hedeflerinize ilişkin hayal kırıklıklarıyla karşılaştırmamaya, en küçük başarılarında onu övmeye ve yüreklendirmeye özen göstermelisiniz. Bazı kaçamaklarına ise göz yummalı ve hoş görmelisiniz.

 

  • Besin günlüğü tutmanı yararlı olun! Bir besin günlüğü tutmanız sadece ne miktarda yediğini değil, sağlıklı beslenip beslenmediğini de yakından izlemenize yardımcı olacaktır. Besin günlüğü “kalorileri sayma” makinesi olarak düşünmeyin. Yeme alışkanlıkları ve tehlikeli yiyecekler hakkında sizi ve çocuğunuzu böyle bir günlük daha iyi uyarabilir.

 

  • Diyete uymasını sağlayın! Çocuğunuzun, önerilen beslenme programına uymasına yardımcı olun, özen gösterin. Ancak bu programın onda bir saplantı haline gelmesine de müsaade etmeyin.

 

  • Fiziksel aktivitesini arttırın! Egzersiz çocuk şişmanlığı ile mücadelede beslenmeden daha önemli bir faktördür. Çocuklar okul ve evde yeterli egzersiz yapamıyorlar. Fiziksel aktiviteleri iyice azaldı. Beden eğitimi derslerine her dört çocuktan sadece bir tanesi devam ediyor. Oyun alanları, parklar neredeyse hiç kalmadı. Eve geldiklerinde saatlerce televizyon başında oturup, bilgisayar oyunları oynuyor, DVD izliyorlar. Siz bütün bunlara bir sınırlama koymalı, çocuğunuzu yeniden daha aktif ve bedensel çalışmalara yönlendirmelisiniz. Egzersiz yapan çocukların kilolarını korudukları ve aynı zamanda derslerinde, aile ve arkadaş ilişkilerinde daha başarılı oldukları bilinmektedir. Aktivitesi az ve fazla kilolu çocukların depresyona, ilaç bağımlılığına yatkınlıkları ise bilinen bir gerçektir. İşe küçük egzersizlerle başlamalı, daha sonra hergün ortalama yarım saat egzersiz yapmalarını sağlamalısınız. Eğer çocuğunuz bir spor klubüne üye olamk isterse ona destek olmanızda yarar var.

 

  • Davranış değişikliği zorunludur! Çocuğunuzda sağlıklı yeme alışkanlıkları ve fiziksel aktivite artışı gibi değişimleri, hayatının bir parçası haline getirmesi ile ilgili davranış değişikliklerinin oluşup oluşmadığını dikkatle izlemenizde fayda var. Bu değişikliklerinin oluşup gelişmesi için gerekiyorsa psikolojik destek almaktan çekinmemelisiniz.

 

  • Çocuğunuza yardımcı olun! Evde ailece bir yeme planı oluşturun. Yağlı, şekerli ve boş kalori içeren yiyecek ve içecekleri evde bulundurmayın. Bu besinlerin kendisi için ne kadar zararlı olduğunu çocuğunuza anlatmalısınız. Birlikte geçirilen akşam yemeği saatleri çocuğunuzun problemlerini paylaşmanız ve ona model bir anne-baba olmanız açısından önem taşımaktadır. Özellikle marketler çocuklar için iyi bir hedeftir. Eğer sağlıksız bir şey yediğini görürseniz, uyarıda bulunun ve nedenlerini açıklayın. “Diyet yapmak” yerine “Sağlıklı beslenme” sloganlarını kullanmaya çalışın. Düşük glisemik indekse sahip olan besinlerin yağı azaltılmış olanlara göre daha çok işe yaradığını unutmayın. Çocuklarınızı sağlıklı yeme alışkanlıklarını geliştirme; obezitenin yol açtığı sağlık sorunları ve fiziksel görünüm hakkında bilgilendirin ki; aynı duyguları paylaştığınızı ve ileriye dönük önlemler alıyor olduğunuzu anlasın. 
Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı